راهبردهاي درماني دانش آموزان با ناتوانايي يادگيري
( حافظه شنيداري ، ديداري ، ادراك ديداري ، درمان بازپروري دلاكاتو ،......... )
حافظه شنیداری :
تمرینهای زیربرای تقویت حافظه شنیداری بسیارمفید می باشد:
1- سه کلمه برای کودک بیان کنیدوازوی بخواهید پس ازاینکه هرسه کلمه راگفتید،آنها رابازگوکند.سپس چهار کلمه وبه همین ترتیب پیش برویدتامطابق رشد سنی وطبیعی خویش ازحافظه شنوایی برخوردار شود.
2- یک جمله برای کودک بگو.یید واز او بخواهیدآن راتکرار کند.سپس دو جمله بگویید تا آنها را تکرار کندوبه همین ترتیب پیش برویدتاتوانایی وی به حد هنجار وطبیعی برسد.
3- تمرینات 1و2 راانجام دهید،امااین بار دانش آموز ترتیب گفتن کلمات راهم حتما رعایت کند.دراین صورت توانایی توالی شنوایی اونیز تقویت خواهد شد.
4- چند دانش آموز راکنار هم بنشانیدواز آنها بخواهید این بازی راترتیب دهند.نفراول یک کلمه بگوید،نفردوم همان کلمه را تکراروکلمه دیگری که مناسب است به آن اضافه کند،نفرسوم دوکلمه قبلی رابگویدوکلمه دیگری راکه مناسب است به آن اضافه کندوبه همین ترتیب پیش رود.
به عنوان مثال نفراول: من،نفردوم: من در،نفرسوم :من درحیاط....
5-همان بازی راترتیب دهیداما این باربه جای استفاده ازیک کلمه ،دانش آموزان ازیک جمله استفاده کنند.
به عنوان مثال نفراول:من درحیاط مدرسه بازی کردم. نفردوم:من درحیاط مدرسه بازی کردم وبعد به کلاس رفتم. نفر سوم:.....
6- به کودک چند دستور بدهید واز وی بخواهید آن دستورات را به ترتیب اجرا کند.این تمرین علاوه برحافظه شنوایی،توانایی(حرکتی-شنوایی) ونیز(توالی شنیداری )رابا هم تقویت می کند.
7-یک کلمه بیان کنید وپس از 30ثانیه ازاوبخواهید آن راتکرارکند. درتمرینهای بعدپس ازگذشت چند ثانیه ازاوبخواهیدکه نام شئ مخفی شده رابگوید.این تمرین را آنقدر ادامه دهید تابتواند درحدود 30 ثانیه شئ رادرحافظه کوتاه مدت خویش نگه دارد.
8-ابتدا برای او قصه های بسیار کوتاه بگوییدسپس داستانهای بلندتر بگوییدوبعدازاوبخواهید قصه های شما راتقلید کند وسرانجام خودش قصه بسازد.
9-ازاوبخواهید اشیای پیرامونش را نشان داده ونام ببرد.
10-کودک رایاری دهید تاتعدادی عدد یا لغات ساده را به خاطر بسپارد.
11-یادگیری لالایی ها،اشعار،مثل ها،.....
12-به کودکان دستورالعملهایی بدهید که قبل از اجرا آن را باخودتکرارکنند.
13-تعدادی حروف بی معنا رابرای کودکان تکرار نمایید تاآن رابه حافظه خودبسپارند.مثل حروف بابابابا ،ساساساسا،نانانانا...
14-کودکانت راتشویق کنید که با چشمان بسته به مترادفهای شنوایی گوش دهند،مثل بادوشاد
15-دستورالعملهایی که شامل مراحل متعدد است به کودکان عرضه نمایید.
16-کودکان راتشویق کنید که شماره تلفن بعضی ازموسسات خدماتی،مثل آتش نشانی وساعت گویا رایاد بگیرندوبه خاطر بسپارند.
17-تعدادی ازکلمات را برای کودکان با آهنگی خاص بخوانیدوازآنها بخواهید هرکلمه شنیده شده رابگویند.
18-ازدستورالعملهای شفاهی استفاده بکنید،به این ترتیب که پرتقالها راروی میز بگذار،سیب هارازیر میزبگذارومکعب های زرد را بالای میز بگذار.
19-یک برنامه تلویزیونی را انتخاب کرده،اجازه دهید که کودک آن رامشاهده کند.سپس ازاوسوال نمایید که صفحه تلویزیون چه تصویری را نشان می دهد.



حافظه دیداری:

تمرینهای زیربرای تقویت حافظه دیداری بسیارمفید می باشد:
- به کودک اجازه دهیدکه کلمه ای راباصدای بلند تکرارکندوسپس شمامی توانیدشکل کلمه رابصورت یک طرح برجسته ترسیم نمایید.
- ازکارتهای نوری که حروف تصاویر برروی آنها حک شده است استفاده کنید.بانزدیک کردن این کارتهای رنگی توجه کودک رابه تصاویر ریزوکوچک جلب نمایید.پس ازمشاهده ازاوبخواهیدتا شرح دهدکه چه چیزهایی راروی کارت نوری دیده است.
- ازکودکان درخواست کنید که به طرف پنجره کلاس رفته،محیط خارج را مشاهده کندونام سه شئ را که در بیرون موجود است برای آموزگار بازگوکنند سپس آموزگارسه شئ مزبور راروی تخته ترسیم کرده از کودکان درخواست می نماید که آنها رارنگ آمیزی کنند.
- تصاویرازاشیاء،حروف شماره هاراتهیه کرده،تعدادی ازآنها رادر جلوی کودک قراردهید تاوی آنها را خوب مشاهده کند.سپس ازوی بخواهید تاروی خود رابرگرداندویاچشمان خودراببندد.شما می توانید یک تغییر کوچک درجای تصاویرصورت دهیدوازکودک بخواهیدحدس بزند شما چه تغییری رابه وجود آورده اید.درمرحله بعد شما می توانید یک شکل خاص را به کودک نشان داده سپس او را ترغیب نمایید که تصویرآن شکل رادربین تصاویر مختلفی بیابد.
- دربازی به خاطر آوردن شماره یک تلفن که معلم تکرارکرده است وآن رامی نویسد،کودک نیز می تواند آن راتکرارکند وازروی نوشته معلم کپی کند.
- به کودک فرصت دهید که خطوطی را ازبالا به پایین وبالعکس رسم نماید.آموزگارمی تواند باحمایت کودک درزمینه ترسیم خطوط به هماهنگی حس لامسه وبینایی وی کمک نماید.
- یک طرح هندسی چهارگوش رابه کودک نشان داده;آن رادربین حروف وکلمات واعداد جاسازی نمکایید تاکودک آن راپیدا کند.
- تعداداشیاءرادرسبدبه کودک نشان دهیدوسپس بابستن چشمان کودک(بایک نوار)ازوی بخواهید تاهرشئ راکه شمانام می بریدبالمس کردن، ازسبد بیرون بیاورد.
- یک مقوای باریک راکه قسمت بندی شده است درجلوی کودک قرار دهید وسپس تعدادی ماشین اسباب بازی در اختیار وی قرار داده،ازکودک بخواهید که روی مقوای باریک،ماشینها راحرکت دهد.
- بازی بریدن حروف وچسباندن آن به یکدیگر:به کودک کلمه گل رانشان دهیدبعدباقیچی آن راازهم جداکرده بعد به هم بچسبانید.آنگاه کودک باید این فعالیت راازشماتقلیدکند.
- اشیایی راتهیه کرده ویکی یکی به او نشان دهیدوسپس پشت سرتان مخفی کنیدوبخواهید بلافاصله نام اشیای مخفی شده را بگوید.
- کودک رابا رنگهای مختلف آشنا کنید.اول رنگهای اصلی بعد رنگهای فرعی،برای این منظور می توانیدازمهره های پلاستیکی،جعبه مدادرنگی وامثال آن استفاده کرد.
- ابتدا چند سیم فلزي نازک باطولهای مختلف تهیه کنید،مثلا یک سیم به طول3 سانتی متر،دوسیم به طول5 سانتی متر،ویک سیم به طول 6 سانتی متر،حالا
- سیمها راروی هم بریزیدوازاوبخواهید بلندترین سیم ،کوتاهترین سیم وسیمهایی که طولشان مساوی است راپیداکند.سپس دو سیم مساوی را به شکل زیر کنار هم قرار دهید وازکودک سوال کنیداگرهرکدام ازاین خطها یک جاده باشد،مابخواهیم ازآن عبور کنیم کدام جاده کوتاهتر وکدام بلندتر است؟وقتی کودک جواب صحیح داد،سیم ها رابه شکل زیر قراردهیدوهمان سوال راتکرارکنید.

این آزمایشهاراآنقدرادامه دهیدتااومتوجه شودکه جابجایی سیم ها ونحوه قرارگرفتن آنهادرطول آنهاتاثیری ندارد.درمرحله بعدچندسیم باطول مساوی تهیه وبه شکل زیرکنارهم قراردهیدوبازهم سوال ها راتکرار نمایید. اگر کودک پاسخ صحیح دادسیم ها رامانند شکل زیرقراردهید وبازهم سوال کنید.
مشابه این آزمایش ها را آنقدرانجام دهیدتاکودک این نکته راکشف کندکه تغییرجهت سیم ها تاثیری درطول آنها نمی گذارد.درصورت شنیدن پاسخ صحیح از کودک،دوسیم باطولهای مساوی راانتخاب کرده ودرمقابل چشمان اویکی ازسیم هارابصورت مارپیچ خم کنیدودرکنارسیم دیگرقراردهید وازاوسوال کنیدکدام یک ازاین دوسیم بلندتر است؟ - ازتمرین 1 صفحه 48تاآخرتمرین11صفحه58-ازتمرین13صفحه59تاآخرتمرین14 صفحه60(کتاب اختلالات دیکته نویسی، دکترتبریزی)
رای اینکه تمرینهای گفته شده تاثیربسیارزیادی درحل مشکل دانش آموزداشته باشند،بایدبرای وی ایجاد انگیزه نمودتابارغبت به تمرینهای بیشتری بپردازد.درواقع همان حافظه طوطی واراست که به حافظه کوتاه مدت،سپس میان مدت وبعدبه بلندمدت تبدیل می شود.بسیاری ازاوقات اتفاق می افتد که حافظه دیداری تقویت می شود،اما بازهم دانش آموزمرتکب اشتباهاتی می شود که به ضعف حافظه دیداری یاکم دقتی نسبت داده می شود.درحالی که ممکن است وی درادراک دیداری دچارمشکل باشد.


ادراک دیداری:
ادراک بینایی شامل پنج زمینه است،که آزمون بینایی فراستینگ شامل تمرینهایی جهت تقویت واصلاح این زمینه هاست.این زمینه ها عبارتند از:
الف) توانایی هماهنگی حرکتی وچشمی ب)تشخیص شکل وزمینه ج)درک ثبات شکل د)ادراک فضایی ه)ادراک جزءوکل(تکمیل دیداری)
- جهت تقویت هماهنگی چشم ودست ازتمرینایی استفاده می شود که توانایی ترکیب وهماهنگ سازی حرکات بدنی ومهارت بینایی سنجیده وتقویت میشوددرآزمون بینای فراستیک تمرینهایی آمده که فاصله بین دو شئ به وسیله دو خط موازی مشخص شده ودانش آموز باید دوشئ انتهایی این دو خط موازی رابه هم متصل کند.به تدریج این دوخط موازی به هم نزدیکتر شده ودرنهایت دانش آموزخودش بین دوشئ خطی رسم می کند.
-درمورد ادراک شکل اززمینه نیز توانایی کودک درتشخیص تصاویراززمینه ارزیابی وتقویت می شود.همچنین توانایی کشف اشکال پنهان نیز سنجیده می شود.
- ثبات شکل بدان معنی است که شئ درهر حالتی همان شئ است.درآزمون فراستیک نیز تصاویری آمده است که دانش آموز را به این حقیقت برساند.کسب این مهارت دانش آموزراقادر می سازدکه بفهمدهر شکل صرف نظر ازاندازه،وضعیت،جنس،کوچکی یا بزرگی آن همان شکل است.درمورد کلمات نیز دانش آموزاین حقیقت را درمی یابد که کلمه چه بزرگ وچه کوچک ،چه چاپی وغیر چاپی و....همان کلمه است.
-ادراک فضایی:بطورخلاصه دانش آموزبااستفاده ازتمرینهای مختلف توانایی تعریف وضعیت خود رانسبت به اشیاء پیدا می کند.کودک در می یابد که شکلی رابه صورت وارونه یادرجهت مخالف نیزبه خوبی تمیزدهد.کودک در تشخیص نمادهای کلامی مخالف مانندb وd همچنین،محل نقاط حروف (درزبان فارسی) مانند"ب"و"ت"مهارت به دست می آورد.
- درمورد ادراک جزءازکل نیز کودک قادر به بازشناسی اشیاءونقص دراشکال وکلمات می شود.
تمرینهای زیادی جهت ترمیم واصلاح کودک باضعف ادراک دیداری ذکر شده است،که نمی توان آن رابه زمینه خاصی مربوط دانست.لازم به ذکراست که زمینه های ذکر شده باهم همپوشی دارندبه همین دلیل تمرینها جداسازی نشده است.
1-درکارتی که اشکال هندسی گوناگونی داردازکودک می خواهیم که دور شکل هندسی خاصی راخط بکشد(آزمون شماره دوفراستیک)
2-ازکارتهایی استفاده می کنیم که حروف الفبارادرجهات مختلف نوشته وازدانش آموزمی خواهیم حروف رابرای ما پیدا کند.
3-ازدانش آموزمی خواهیم شکل خاصی رادرزمینه ای مانند نقاشی درهم پیداکند.
4-ازکودک می خواهیم که دور حروف خاصی را دریک صفحه کتاب یابرگه روزنامه خط بکشد.
5-کودک درکارتهایی که واژه هارابصورت سایه دار وناقص نوشته واژه هارابازشناسی کند.
6-کودک شکل های مختلف هندسی راکه بخشی ازآن رسم نشده راکامل کند.
7-کودک طرح حیوانات را که یکی ازاندامهای آن حذف شده تکمیل کند.
8-کودک حروف ناقصی راکه درکارتها نوشته شده کامل کند.
9-کودک اشکال هندسی راکه بصورت نقطه چین نوشته شده کامل کند.
10-کارتهایی را که حروف الفبا درجهات مختلف نوشته به دانش آموزنشان داده وازوی می خواهیم بدون چرخاندن کارت،یکی ازحروفی که ماتعیین می کنیم راشناسایی یادور آن خط بکشد.
11-نقاشی یا طرحهایی راکه درآنها تصاویرپنهان وجود داردبه دانش آموزداده وازوی می خواهیم تصویر مورد نظر راپیدا کند.
12-کارتهایی مقوایی که حروف رابه صورت درهم نوشته دراختیار کودک قرارداده ازوی می خواهیم دورحروف خاصی راخط بکشد.
13-تمرین تن آگاهی : ازکودک می خواهیم اندامی راکه نام می بریم نشان دهد.
14- آدمکی که اعضای آن جداازهم هستندوبه وسیله دکمه به هم متصل شده اند رابه کودک نشان داده،پس ازحرکت دادن دست،گردن وسایر اندامهایش آدمک ازدانش آموزمی خواهیم حرکات راتقلید کند.
15-مربی روبروی دانش آموزایستاده حرکاتی راانجام می دهدودانش آموزتقلید می کند.
16-ازدانش آموزمی خواهیم که نقاطی راکه به اشکال گوناگون به هم متصل شده انددرپایین صفحه رسم نماید.(آزمون فراستیک)
17-ازتمرینهایی استفاده می کنیم که دانش آموزبامفهوم چپ وراست، بالاوپایین،زیرورو و...آشناشود.
18-ازآزمونهای فراستیک که دانش آموزشکلی متفاوت رادراشکال شبیه به هم پیدا می کنداستفاده می کنیم.
19-شکلهاوتصاویری ازاشیاءگرد،چهارگوش،سه گوش و...ازروزنامه درآورده به کودک نشان می دهیم سپس ازوی می خواهیم اشیاءووسایل هم شکل باآن طرحها رابیابدونشان دهد.
20-استفاده ازپازل
21-ازکودک می خواهیم اشکال هندسی مختلف بارنگهای مختلف که دراختیارکودک قرارداده رابرحسب رنگ یاشکل طبقه بندی کند.
22-می توانیم جهت درک بهتر دانش آموزهنگام نوشتن کلمات شکل آن رابه وی نشان دهیم.
- تمرینهایی جهت اصلاح ادرک شنیداری:
1-دستورالعملی به کودک عرضه می شود واز وی خواسته می شود آن را تکرار کند.
2-کودک رابرای شنیدن وتوجه تشویق می کنیم.
3-عرضه دستورالعملها به دانش آموزازیک دستورالعمل آغازشود.
4-داستانی رابرا ی کودک تعریف کرده ازجزئیاتش سوال می کنیم.
5-سه کلمه که دوتای آنها شبیه به هم هستندبه دانش آموزگفته وازدانش آموزمی خواهیم کلمه متفاوت را تشخیص دهد.
6-ازکودک می خواهیم جمله ناقصی را که می شنود تکمیل کند.

درمان وبازپروری دلاکتو:

- مرحله یک:
1-خزیدن یک طرفه:(5 دقیقه –حدود80 بار)
ازکودک بخواهید سینه خیز رفتن را تمرین کند.به این صورت که روی یک سطح صاف روی شکم بخوابد ودست وپایش را به جلو وعقب بکشد تا بتواند روی زمین سائیده شده وجلو برود.(رجوع به جزوه اختلالات خواندن دکتر تبریزیصفحه155)
2-الگوی مناسب خوابیدن:
هرشب چند بار خوابیدن او رابه شکل صحیح فرم دهید.اول عادتش دهید به روی شکم بخوابد بعد وضعیت بدن ودست وپای او رادرالگوی صحیح قرار دهید واین تمرین را هر شب یک بارانجام دهید.(صفحه157)
3-تمرین شنوایی(8 دقیقه)
ازدانش آموزبخواهید باانگشت یا پنبه سوراخ گوش راستش را ببنددتافقط با گوش چپ بشنود سپس به گونه ای بااوحرف بزنید تامجبورباشدپاسخ دهد.حالااین عمل راباگوش چپش انجام می دهیم.این تمرین را به مدت 1 دقیقه و4باردرروز انجام می دهیم کل زمان برای این تمرین 8 دقیقه است. (صفحه157)

4-تمرین بینایی:(8 دقیقه)
ازکودک می خواهیم با دست چپ چشم چپش را ببنددویک چراغ قوه یا یک وسیله جالب دیگردست راستش بگیردودرحالی که زاویه آرنج باز است ازاوبخواهیم که دستش رادرجهات مختلف بالا،پایین،دایره وار، طرفین وبازوایای مختلف حرکت دهدوهمزمان با حرکت دستش باچشم راستش نور را تعقیب کند.اوباید باچشم برترنور چراغ قوه را تعقیب کند وباتکرار این تمرین دست وچشمش راهماهنگ نماید.(صفحه158)
- مرحله دوم:
1-چهار دست وپارفتن با الگوی تقاطعی:(30 دقیقه)
برای انجام این تمرین برای کودک زانو بند وکفش نرم تهیه کنیدوچهار دست وپا رفتن صحیح رابه اونشان دهید سپس ازاوبخواهیدمانند شما عمل کند.(رجوع به صفحه159)
2-تمرین شنوایی:
کودک روی صندلی وسط اتاق بنشیندودرحالی که شما آرام آرام در اطراف اتاق قدم می زنیدبا او صحبت ومکالمه کنید،طوری که گاهی شما را ببیندوگاهی نتواند ببینداین تمرین را 4 دقیقه درروزانجام دهید.
3- تمرین بینایی:
چراغ قوه رابه دستی که می نویسد بدهیدتادرحالی که دستش کشیده وآرنج صاف است آن رابه هر سوحرکت داده وبه آن نگاه کند. (رجوع به صفحه160 )

-مرحله سوم:
1-راه رفتن با الگوی تقاطعی:(20 دقیقه)
الف-نخست خودتان به طرز صحیح راه بروید
ب-ازکودک بخواهید راه برودوبه او یاد دهید که باپای چپ یک گام برداشته وبادست راست به آن اشاره کند.
ج- سپس باپای راست گام برداشته وبا دست چپ به آن اشاره کند.
د-ازاوبخواهید که پنجه هایش را به سمت خارج هدایت کند.
س- پاها با هم برخورد نکنند و25 سانتی متر فاصله داشته باشند.
ش- سرعت را به تدریج کم کرده وبه سرعت طبیعی برگردید.
ص- تمرین راباپای برهنه یاجوراب انجام دهید.
تمرین را20 دقیقه دردوره های 10 دقیقه ای برای حداقل 3 هفته ادامه دهید.
2- تمرین شنوایی:
الف-تمرین باچشم بسته:چشم کودک را بسته روی صندلی دروسط اتاق بنشانید سپس درحالی که قدم می زنیددراطرافش،بااوصحبت کنیدتااوبه شمااشاره کندومحلی راکه هستید حدس بزند.
ب-تمرین با چشم باز:حالا درهمان موقعیت باچشمان بازپشت سرش بایستیم وازاوبخواهیم کلماتی راکه می گوییم تکرارکند.(رجوع به صفحه163)
3- تربیت بینایی:الف-دنبال کردن مسیر نور چراغ قوه با چشم
ب-دست خودراتانزدیک چشم کودک ببریم وکودک مسیر دست را با چشم خوددنبال کند.
ج-اشیاءاطراف رانام ببریم وکودک آنها رابا چشم ودیدن پیداکند.
4-هماهنگی عمومی:
باکودک درخارج خانه بازیهایی که او راوادار به پریدن ودویدن می کند انجام دهیم .مانند:دویدن،راه رفتن،پریدن،دوچرخه سواری،وبازیهای آزمون فراستیک
5-جهت یابی راست وچپ:
وقتی که کودک با الگوی تقاطعی راه می رود یا می دودبگویید به راست،راست ویا به چپ،چپ طوری رفتار کنید که قصد فریب وگول زدن او راداریداوباید سعی کند هوشیاری خودراحفظ کند.روزانه 10 دقیقه این تمرین را انجام دهید.
- مرحله چهارم:
• نکته:درزمان انجام تمرینهای این مرحله،گوش کردن به موسیقی،آوازخوانی وزمزمه کردن آهنگ رابرای کودک ممنوع کنید.کلیه فعالیتهایش ازجمله ورزش،ازیک طرف بدنش استفاده کند.
1-فعالیتهای برتری طرفی:
الف)خوردن:ازاوبخواهید که لوازم سفره رامانندقاشق،چنگال،لیوان و...رابادست برترش بگیرد.
ب)آشامیدن:لیوان رابادست برترش بگیرد.
ج) مسواک زدن:مسواک رادردست برترش بگیرد.
د)برداشتن اشیاء
ح)حس لامسه)چشمانش راببندد ویک شئ کوچک مانند کاغذ،سنجاق و...دردست برترش بگذاریدوازاوبپرسید نام شئ چیست.فقط ازطریق لمس کردن بگو.


2-نوشتن:
نوشتن باگچ وخط درشت روی تخته سیاه شروع وبه نوشتن بامدادروی کاغذ ادامه می یابدمدت10 دقیقه روزی4 بار.
3-پرتاب کردن:
توپ پلاستیکی رابا دست راستش گرفته وازبالای شانه به سمت شماپرتاب کند.(رجوع به صفحه168 )
4-برتری پا:
الف)برداشتن مهره با انگشت پایی که تصمیم به برترکردنش دارید.
ب)باقراردادن مدادبین انگشت شصت پاوانگشت بعدی ازکودک بخواهیم مطلبی روی کاغذ بنویسد.
5-برتری گوش:
گوش غیر برتر راببندیدونزدیک گوش برتر بنشینیدوبااوصحبت کنیدیاداستان بگوئید.به تدریج صحبتهاآرامترشودتا به شکل نجوا درآید.این تمرین روزی دو بار،هربار5 دقیقه انجام شود.
6-برتری چشم:
الف)برای برترکردن چشم، ازچشمک زدن،نگاه کردن ازروزنه استفاده میکنیم.این تمرین را4 بارهرباریک دقیقه.
ب)پاییدن:کاغذی رابه صورت لوله درست کرده چشم غیر برترراببندیدوباچشم برترازلوله به بیرون نگاه کند.
ج)نشانه گیری:یکx روی یک کاغذ سفید کشیده درانتهای اتاق نصب می کنیم چشم غیربرتر راببندیم تاکودک باچشم برترنشانه رادیده باانگشت سبابه یاتفنگ اسباب بازی به سوی هدف شلیک کند.(صفحه170 )
د)نگاه کردن ازروزنه:یک سوراخ دروسط کاغذ ایجادکرده کاغذ راازصورت دورنگه داشته ازسوراخ وسط کاغذ به بیرون واشیاءاطراف نگاه می کند.
-کارهایی که باتوجه به کتاب اختلالات دیکته نویسی دکتر تبریزی می توان انجام داد.
1- تن آگاهی:
دانش آموزبایداندامهارابشناسدبرای این کار اندامها رانشان می دهیم اونام می برد.
2-آدمکی بامقوادرست می کنیم که اندامهایش حرکت می کند.اندامهایش راحرکت می دهیم ودانش آموزتقلید می کند.
3-روبروی دانش آموز بایستیم وهرحرکتی انجام دهیم دانش آموزتقلید کند.
4-ازتصاویر1تا8 آزمون 5 فراستیک استفاده کند.(صفحه88 و92 آزمون فراستیک)
فعالیتهایی که جهت افزایش حس جهت یابی مکانی وفضایی می توان انجام داد.
1-تمرینات گام
2-تمرینات زمینی
3-تمرینات چوب موازنه
4-تمرینات حرکتی بزرگ
*تمرینات گام:
الف)گام به جلو ب)گام به عقب ج)گام به پهلو د)حرکات گوناگون ر)تقلیدراه رفتن حیوانات ز)تقلیدحرکت درفضا ف)راه رفتن متقاطع ق)عبورازروی نشانه ها
ک)بازی قوطی گ)گذشتن ازکنار خطوط ل)عبورازنردبان
*تمرینات زمینی:
الف)حرکت دادن دستها وپاها ب)سینه خیزرفتن ج)خزیدن بامانع
*تمرینات پرتاب کردن وگرفتن:
1-پرتاب به سوی هدف 2-گرفتن 3-بازی باتوپ 4-بازی باتیوپ تایر
*تمرینات هماهنگی چشم ودست:
1-ترسیم........ 2-کنترل آب 3-بریدن باقیچی 4-نمونه سازی
5-بندبستن 6-بازی وردنه یانورد 7-بازیهای ابتدایی 8-تمرینات مداد وکاغذ 9-آدمک خیمه شب بازی 10-گیره های لباس 11-کپی طرحها 12-تاکردن کاغذ
*تمرینات روی تخته سیاه:
1-تمرینات نقطه به نقطه 2-ترسیم دوایر 3-اشکال هندسی
4-حروف واعداد
*تمرینات حرکات چشم: کپارت می گویدقبل ازحرکات چشمی بایدبنیه قوی وکارکردحرکتی قابل قبولی داشته باشد.
1-گام به جلو 2-گام به عقب 3-گام زدن کناری 4-حرکتهای گوناگون
*تمرینات حرکتی بزرگ:
1-اسکیت برد 2-نشستن وبرخاستن 3-چرخ وپرش 4-لی لی کردن 5-تمرینات جستن وپیچ پیچک 6-گام های سرعت 7-پرش باجفت 8-بازیهای هوپ 9-مهارتهای طناب
*تمرینات تن آگاهی:
1-اشاره به اندامها 2-آدمک متحرک 3-بازی بابام می گه 4-اجزاءفراموش شده 5-معمای قطعات 6-نقاشی دراندازه طبیعی 7-شناخت اندامهای بدن 8-پانتومیم 9-پیگیری دستورات 10-پیچ وتاب حرکات 11-بیان چهره ای 12-بازی درآب 13-برآورد
............
1-استفاده ازدوتصویر شبیه به هم که دریک یاچندمورد جزئی تفاوت دارندودانش آموزتفاوتهای دوتصویررابیابد(باتصاویرمختلف)
2- استفاده ازکارتهای 7*5که درآن کلماتی به صورت ناقص (نقطه، حرف،دندانه و...) نوشته شده باشدودانش آموزاشکال آن رابگوید.
3- استفاده ازکارتهای 7*5که درآن کلماتی نوشته شده باشد که قسمتی اضافه داشته باشد(نقطه، حرف،دندانه و...) نوشته شده باشدودانش آموزاشکال آن رابگوید.
4-تصحیح دیکته دانش آموزان دیگر
5-درتمامی تمارین مختلف جهت برطرف کردن مشکلات دانش آموز (دقت وتوجه)جزءجدایی ناپذیرآن است لذاتمامی تمرینها درقسمتهای دیگردردقت وتوجه کودک موثراست.درتمامی فعالیتهای آموزشی کارهایی انجام دهیدکه باذوق وعلایق کودک همخوانی داشته باشد (نقاشی،خطاطی،ماهیگیری و...)
6-لازم است که درهنگام اجرای تکالیف،دانش آموزکارهایی راکه انجام می دهد بیان کند.
7-برای افزایش تاثیر آموزش بهتراست ازچندحس استفاده شود،تادقت دانش آموزدراجرابالا رود.
8-استفاده ازپازل های مختلف
9-استفاده ازقیچی وکاغذ
10-انواع تمارین تست فراستیک درتمرین دقت موثر است.
*دقت وتوجه:
- برنامه روزانه یکنواخت داه شود
-برنامه تدریس انفرادی(IEP)
- ایستادن پهلوی کودک،گذاشتن دست روی شانه،برقراری ارتباط چشمی وپرسیدن دائمی سوالات مستقیم ازاو
- دستورات اجرایی به کودک ساده ودقیق باشد
- دادن تکالیف درواحدهای کوچک وبعد افزایش آن
- استفاده اززمان سنج برای اجرای تمارین کلاسی و...مثلا5 دقیقه5 تمرین جهت هماهنگی ودقت بیشتر
- استفاده ازمکانهای حفاظت شده جهت دوری ازحواسپرتی(مثل کتابخانه ، جلوی میزونزدیک معلم،اطاقک مطالعه همراه بادوری ازاحساس جداسازی جهت تنبیه کودک ،به جهت خودپنداره بسیارپایین)
- ازوسایل اضافی درکلاس ،پوستروتجهیزات غیرضروری دوری شود
- فضای آزاداصلاتوصیه نمی شود
- استفاده ازتشویقهای فراوان مختلف درجهت پیش بردتوانایی کودک بسیار مهم است.زیراکه درجهت برطرف کردن ضعف خود پنداره گام برمی دارد.
*درمنزل:
- برنامه ریزی یکنواخت روزانه بسیاردقیق همراه بازمان
- درهنگام خواستن اجرای دستوری توسط والدین،بایدبا کودک ارتباط چشمی داشته ،اسم راصدازده تاعوامل حواسپرتی رادرآن لحظه ازیاد ببردوبعد به اودستورات مورد نظرراداد.(خاموش کردن تلویزیون یاجداکردن اوهنگام بازی جهت دادن دستور مورد نظر)
-هیچگاه به کودک نمی گوئیم اتاقت راتمیز کن بلکه این دستور رامرحله به مرحله به او می دهیم مثلا:لباسهایت راجمع کن،اسباب بازی هایت رادرکمد قراربده،رختخوابت رامرتب کن،....)
-نظارت براجرای دستورات وتکالیف باید بطور مداوم صورت بگیرد.
-درهنگامی که عدم دقت وتوجه بابیش فعالی همراه است دارو درمانی نیز باید اجراشود.

تمیزدیداری حافظه توالی دیداری(درمان اختلالات رياضي – اختلالات خواندن دكتر تبريزي)
*3 یا4 نفردانش آموزرامعرفی می کنیم سپس وی به ترتیب آنها رانشان بدهد.
*جلودانش آموزچندحرکت بدنی انجام می دهیم وازوی می خواهیم حرکتها رابه ترتیب انجام دهد.
*یک کارت مقوایی راکه روی آن 3 یا4 حرف نوشته ایم به وی نشان می دهیم سپس کارت رامخفی کرده وازوی می خواهیم حروفی که دیده بود به ترتیب ازسمت راست به چپ نام ببردوسپس کارت دیگر باحروف بیشترنشان می دهیم ومانند دفعه قبل عمل می کنیم.
* کارت مقوایی که روی آن3 کلمه نوشته شده رابه وی نشان می دهیم سپس آن رامخفی کرده وازدانش آموز می خواهیم کلمات رابه ترتیب بازگوکندوسپس کارتی باکلمات بیشتر تمرین می شود.
*پریدن دانش آموزروی موزائیکهایی که حروف الفبا روی آن نوشته شده است ودانش آموزان ترتیب حروف رابیان کنندجدول صفحه 82
*نقاشی سگ بالا کامل است نقاشی های دیگرراکامل کرده صفحه90
*برگهایی شبیه برگی که دردست داردپیداکند(ازمیان برگها)
*اشکال زیرصفحه رابریده وروی تصویر بالائی بچسباندصفحه94و97
*شکلهایی مثل شکل بالا راپیداورنگ بزندصفحه90
*شکلهای مشابه راپیداکند باتفاوتهای جزئی بین تصاویرصفحه96
*حرف آخرکلمه راشناسایی کندوبگویدباحرف آخرکدامیک ازکلمات روبرو مشابه است.
* حرف اول کلمه راشناسایی کندوبگویدباحرف اول کدامیک ازکلمات روبرو مشابه است.
*طبقه بندی کردن اشیاءدرریاضی وفارسی حروف وکلمات
*تشخیص مشابهت هادرشکلی مشابه سمت راست
*تشخیص تفاوتها(اشکال تقریبا مشابه هم)
*پازل-جورکردن تصاویر تکه تکه
*نقص تصویر
*ترتیب اشیاءبه مانند مدل بالا
*تناظریک به یک
*تطبیق تعدادباتصویر مربوطه
*تشخیص اندازه صفحه78
*تشخیص وزن صفحه78
- تمیز دیداری(دوز-زود)،(خانه- جانه)،(زور-روز)،(دوس-دوش)،(بتر-تبر)
-توانایی تشخیص(س-ش)
*تصاویر آزمون شماره4 فراستیک راالگو قرارداده شکل صفحه65و66
*اشکال هندسی رادریک صفحه می کشیم وازدانش آموز می خواهیم دورشکل راخط بکشد.
*کارتهای مقوایی به ابعاد10*7سانتی متر تهیه می کنیم درستون سمت راست کارت یک حرف را می نویسیم آن حرف رادرسمت چپ بین حروف دیگر بیابید.صفحه67 اختلالات دیکته جدول
*کارتهای مقوایی به ابعاد10*7سانتی متر تهیه می کنیم درستون سمت یککلمه می نویسیم آن کلمه رادرسمت چپ بین کلمات دیگر که تقریبا شبیه است بیابیدجدول صفحه67 اختلالات دیکته
-ادراک نقش درزمینه
*پیدا کردن "ت"درکلمات زیر(شستشو- مسبب- مستاجر- مستاصل)
*آزمون شماره 2 فراستیک راالگوقرار می دهیم،شکل خاصی که تعیین می کنیم دایره رسم کند.
* کارتهای به ابعاد10*7سانتی متر تهیه وحروف الفبا راروی آن درجهات مختلف می نویسیم بدون چرخاندن کارت حروفی که تعیین کرده ایم شناسایی نماید.صفحه69اختلالات ديكته
*تصاویر،نقاشی وطرحهایی تدارک می بینیم که یک یاچند تصویر خاص درآن پنهان شده است.تصویرموردنظررابیابید.صفحه 73 و70،71،72 اختلالات ديكته
* کارتهای به ابعاد10*7سانتی متر تهیه وحروف رادرهم می نویسیم دورحرف خاص دایره رسم کند.صفحه74 اختلالات ديكته
*دورحرف خاصی که نام می بریم دریک صفحه ازکتاب یاروزنامه دایره رسم کند.(یک متن درسی)
-اکمال دیداری
*کارتهایی تهیه می کنیم که واژه های سایه دارونسبتا ناقص درآن نوشته شده باشدکلمات رابازشناسی کندصفحه75اختلالات ديكته
*شکلهای هندسی که بخشی ازآن رسم نشده دراختیارکودک قرر می دهیم تا تکمیل کند.
*طرحهایی ازحیوانات مختلف را که تکمیل نشده است در اختیارکودک قرار می دهیم تاآنهاراتکمیل کند.
* کارتهای به ابعاد10*7سانتی متر تهیه وحروف رابصورت ناقص روی آن می نویسیم وازدانش آموزمی خواهیم کامل کند.صفحه78
-هماهنگی دیداری حرکتی
*آزمون شماره 5 فراستیک راالگوقرارداده وازاو می خواهیم اشکال مشابه رارسم کند.صفحه79

تمیزشنیداری
اختلالات دیکته(مصطی تبریزی)
1-ساختن وسایل صداسازتاباانواع صداهاآشناشود.
-قرقره کوچک وبزرگ که بادکنک تکه تکه رابرداریدسپس هریک ازتکه ها رابه سرقرقره بکشیدوبه تنه قرقره ببندید.(صفحه90 اختلالات دیکته نویسی)
-اشیایی باگل رس بسازیدودربخشی ازآنها بااستفاده ازمیخ 2سوراخ ایجادکنید که به هم راه داشته باشند بافوت کردن به آن صداایجاد می شود
-چند وسیله صداسازدرست کنندوصدای آنها راباهم مقایسه نمایند
-قاشق چوبی ودوتار ساختن
-صدای حیوانات رادرنوارکاست ضبط کرده وگوش دهدوصداها راتشخیص بدهد ونام ببرد.
-صداهای مختلف مثل (گریه،خنده،سرفه،چک چک آب،انگشت به شیشه، برخوردتوپ بازمین )راضبط کنیم.صدای هرکدام راتشخیص دهد.
-چندقوطی خالی پلاستیکی یک شکل ویک اندازه تهیه می کنیم وچیزهایی ازقبیل(برنج،نخود،لوبیا سنگ)می ریزیم نوع صدا راتشخیص دهد.
-بااستفاده ازقوطی های جفت شده تشابه صدا راتشخیص دهد
-صداهای مختلفی رادرنوار کاست ضبط می کنیم وبرای هرصدا تصویری مناسب تهیه می کنیم دانش آموزباگوش دادن وتشخیص صداها باید تصویر مربوطه راجدا کند.
-چشمان دانش آموز رابسته واز همکلا سیهایش می خواهیم نام او رابگویندواوتشخیص دهد که چه کسی صدایش کرده است.
-تمرین بالا راازطریق تلفن انجام دهیم.(تشخیص صدا)
-صدای نتهای موسیقی رابنوازیدبعد یکی ازنتها رانواخته ازوی می خواهیم نت نواخته شده راتشخیص دهد.
-ازسخن گفتن بسیار بلندوبلند کردن صدای رادیو وتلویزیون درخانه ومدرسه خودداری شود.
-معلم به هنگام دیکته گفتن ازصدای معمول استفاده کندویک بارکلمات وجملات رابگوید.
-واژه هایی انتخاب شوند که حرف اول آنها ازحروفی باشد که کودک درشنیدن آن کاملا حساس نیست(کلمات راضبط وپخش می کنیم تاصدای اول آنها راتشخیص دهد)
-کلماتی که به صدای آنها حساس نیست(باران،قندان،گلدان)
-کلماتی که صدای وسط آنهاحرفی است که به آن حساس نیست.
-مثلا عدد3 راکه شنیدی دست بزن یاعلامت بده
کلمه ای که حرف"...."دارددربین کلماتی که برای اوتلفظ می کنیم تشخیص دهد.
-نام وسیله ای که دردست گرفته ایم غلط تلفظ کنیم اواشتباه هاراشناسائی کند.
-کلماتی که تمکایز شنیداری بیشتری دارندانتخاب کرده ابتدا تلفظ صحیح را می آموزیم وبعدبازی می کنیم،هرموقع اشتباه گفتم اصلاح کن. (کبریت- کربیت)،(دیوار-دیفار)،(عسک-عکس)،(ابو-ابرو)، (نق-نقل)، (یاحت-راحت)،(مزه-مژه)،(بب-لب)،(سام-شام)،(ششته-شسته)،(ترهان-تهران)
- گفتن کلماتی که صدای اول آنها مثل هم است دریک ردیف(باران –لب-بادام-گلدان)
-آزمون وپمن واستفاده ازکلمات آن جدول صفحه97 وکلمات جدول99
-ازصداهای آهسته وبلند استفاده شود درحالی که صدابلند است مستقیم وراست راه بروند ووقتی صدا آهسته شددولادولا راه بروند
-قطع ووصل کردن صدا:درزمانی که صدا پخش می شوددورصندلی بچرخندووقتی صدا قطع شد روی صندلی بنشینند.
























موضوعات مرتبط: اختلالات یادگیری , تعریف انواع ناتوانی یادگیری